1. صفحه اصلی
  2. محله های تهران
  3. محله یافت آباد تهران
یافت آباد

محله یافت آباد تهران

محله یافت آباد تهران یکی از محلات قدیمی منطقه ۱۸ تهران است. محله یافت آباد تهران در جنوب غربی تهران واقع شده است و سابقه‌ای چند صد ساله از تشکیل این محله در دسترس است. محله یافت آباد تهران جزو مشهورترین محلات تهران است. دلیل این شهرت نیز سابقه سکونت بسیار زیاد این محله و همچنین نامگذاری برخی از اماکن و مراکز مهم مانند بازار مبل یافت آباد و بیمارستان یافت آباد است. محله یافت آباد در سالیان اخیر به دو محله یافت آباد شمالی و یافت آباد جنوبی تقسیم شده است و با این حال شناسنامه و هویت محله یافت آباد برای هر دو محله یافت آباد شمالی و یافت آباد جنوبی با یک تاریخ و هویت است.

محدوده یافت آباد

محله یافت آباد از شمال با بلوار مهتدی ، از جنوب با اتوبان آزادگان از شرق با بلوار الغدیر و از سمت غرب با بزرگراه شهید بروجردی مجاورت دارد. محله یافت آباد همچنین با محلات شادآباد ، محله خلیج (شماره ۲ ) ، محله صاحب الزمان ، محله شمس آباد ، محله سعید آباد و محله شهرک امام خمینی همسایه بوده و از جنوب نیز از طریق اتوبان آزادگان با محله فیروز بهرام مجاورت دارد.

یافت آباد جزو کدام بخش از تهران بود

بخش غار از بخش های مهم شهر ری بود. دهستان یا بخش غار به دو بخش کوچکتر غار شرقی و غار غربی تقسیم می شد‌. یافت آباد تهران جزو بخش غار غربی بود.

تاریخچه یافت آباد تهران

از زمان تشکیل محله یافت آباد تا کنون حدود ۳۰۰ سال می گذرد. محتمل است که محله یافت آباد تهران در کنار قلعه اسماعیل آباد شکل گرفته باشد.

یافت آباد در زمان قاجار

پس از کشته شدن لطفعلی خان زند به دست آقا محمد خان قاجار طایفه زندیه مورد غضب شاه قاجار قرار می گيرد. طایفه زندیه که دارای اصالت لر و زاگرس نشین بودند، به شهرهایی مانند قم و اطراف شهر تهران تبعید شده یا متواری می شوند. بخشی از طایفه زندیه در مناطقی مانند ورامین و بخشی دیگر در یافت آباد تهران ساکن شدند. این اولین و بزرگترین اسکان اهالی یافت آباد در منطقه یافت آباد است که در تاریخ ثبت شده است. پس از مدتی طایفه زندیه در کنار ساکنین قدیمی تر یافت آباد صاحب بخشی از اراضی یافت آباد شده و می توانند از اراضی یافت آباد سهمی داشته باشند. گر چه گفته می شود که بخش مهمی از سکونت طایفه زندیه در یافت آباد، ارتباطی به موضوع لطفعلی خان زند و کریم خان زند نداشته و این طایفه خود به طور مستقیم از سمت لرستان به منطقه یافت آباد آمده و در این محله ساکن شده اند.

یافت آباد و ناصرالدین شاه قاجار

در سفرنامه عتبات ناصر الدین شاه آمده است که ناصرالدین شاه قاجار شبی را همراه با خدم و حشم خود در یافت آباد گذرانیده است و از آب و هوای این روستا بسیار خوشش آمده بود. ناصرالدین شاه که این منطقه را ، منطقه ای حاصلخیز با آب و هوای بسیار خوب یافته بود ، زمین های آن را از ساکنین یافت آباد تصاحب کرده و جون خودش آنجا را یافته بود ، نام این منطقه را یافت آباد به معنی من این جا را یافتم گذاشت. زمین های بسیار زیادی تحت تملک خاندان قاجار و خاندان فرمانفرمائیان درآمد و از آن زمان خانواده فرمانفرمائیان مالک بخش مهمی از اراضی یافت آباد شدند.

ناصرالدین شاه قاجار پس از آن که مالکیت یافت آباد را تصاحب کرد ، روستا را به یکی از شاهزادگان قاجار به نام عبدالحسین میرزا فرمانفرما که داماد مظفرالدین شاه قاجار و نوه عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه بود واگذار کرد. از این زمان بود که پای خاندان فرمانفرمائیان به منطقه یافت آباد باز شد. عبدالحسین میرزا فرمانفرما همان فردی است که در سریال تلویزیونی معروف علی حاتمی از وی به هزار دستان تعبیر شده‌است، عبدالحسین میرزا فرمانفرمائیان دایی دکتر محمد مصدق و ثروتمندترین فرد تاریخ ایران بود .

وی از ملاکین بزرگ ایران بود که در ولایات مختلف ایران از جمله آذربایجان، تهران، کرمانشاه، همدان و … دارای املاک زیادی بود. عبدالحسین میرزا فرمانفرمائیان این اراضی را میان ورثه خود (محمد ولی میرزا فرمانفرماییان) تقسیم نمود. وی بعدها یک سوم (دودانگ) از کل یافت آباد را به داماد خود حاج علینقی غیاثی از ملاکین بزرگ دهستان غار (وصفنارد، چهاردانگه، اسماعیل‌آباد(تهران)، یافت آباد، قلیانی و…) واگذار کرد. خاندان غیاثی ، همان خانواده ای بودند که مالک شهرک ولی عصر تهران بوده و بیمارستان غیاثی توسط این خانواده در محله شهرک ولیعصر ساخته شد. مالکیت عمده یافت آباد تا اواخر پهلوی اول در اختیار این خانواده باقی ماند تا آنکه در دوران پهلوی و با از بین رفتن سلسله قاجاریه ، بخش بزرگی از زمین‌های یافت آباد به واسطه حاج علینقی غیاثی از مالکیت قجرها خارج شد.

مهدی خان کلهر آخرین خان یافت آباد

آخرین خان یافت آباد مهدی خان کلهر بود که در سال 1399 درگذشت.

حاج عبدالکریم تقدیسی آخرین کدخدای یافت آباد
حاج عبدالکریم تقدیسی آخرین خان و کدخدای یافت آباد بود. حاج عبدالکریم تقدیسی خدمات بسیاری را به مردم یافت آباد ارائه داد. از جمله این خدمات گرفتن سندهای اعیانی برای املاکی بود که سال ها کشت و زرع و یا سکونت در آن املاک در اختیار ساکنین یافت آباد بود. این املاک به این شکل به طور اعیانی در تملک اهالی یافت آباد قرار گرفت.

قلعه یافت آباد

روستای یافت آباد دو قلعه داشت که اهالی یافت آباد برای حفاظت از خود در مقابل دشمنان و دزدان در درون این قلعه ها زندگی می کردند. ساکنیناین قلعه ها از سه قوم بزرگ زندیه ، کلهر و زهره وند تشکیل شده بودند. ساکنین قلعه یافت آباد در مالکیت قلعه یافت آباد ، با خاندان فرمانفرمائیان اختلاف داشتند و میان این دو درگیری های بسیاری پیش آمد که گاه با خونریزی و کشته شدن افرادی از این دو طرف خاتمه می یافت. در نهایت ، این درگیری ها منجر به کناره گیری فرمانفرمائیان از نزاع قلعه یافت آباد شد و قلعه یافت آباد به طور کامل در اختیار ساکنین آن قرار گرفت.4 برج بلند دیده بانی بلند در اطراف قلعه یافت‌آباد وجود داشت. نگهبانان به نوبت در این برج ها مستقر می‌شدند تا قلعه مورد هجوم بیگانگان و دشمنان قرار گیرد. قلعه یافت‌آباد دودروازه داشت؛ یکی از این دروازه ها در انتهای خیابان شهید مرتضی زندیه (کنونی) و دیگری ابتدای خیابان شهید میرهاشم قرار داشت و رفت‌وآمد شهروندان به قلعه یافت آباد ، تنها از این ورودی‌ها انجام می‌شد.

مهاجرت به یافت آباد

مهاجرت اقوام مختلف به یافت آباد در دهه های 30 و 40 آغاز شد. محله یافت آباد پاتوق مناسبی برای اقوام مهاجر به خصوص مهاجرین ترک زبان آذربایجانی بود. یافت آباد منطقه ای خوش آب و هوا بود که زمین های حاصلخیز آن محل مناسبی برای کشت و زرع و دامداری بود. جمعیت یافت آباد رو به فزونی گذاشت. اقوام کلهر زهره وند و زندیه جزو اولین ساکنین قلعه یافت آباد بودند که بعدها با ورود افراد و اقوام دیگری به نام های میرزا بیگی ، خرقانی مزلقانی و سیروند به جمعیت یافت آباد اضافه شدند.

از دیگر اتفاقاتی که در روند مهاجرت به یافت آباد تاثیر گذاشت ، احداث کارخانه جات اطراف محله شادآباد و محله هفده شهریور بود. کارخانه شیرپاستوریزه ، کارخانه داروسازی اسوه ، کارخانه شیرپاک و کارخانه جات بسیاری به این منطقه آمده و کار خود را در اطراف محله یافت آباد آغاز کردند. این کارخانه جات احتیاج به نیروی انسانی داشتند و کارکنان این کارخانه جات نیز در محلات اطراف ، ساکن می شدند. جمعیت یافت آباد پس از توسعه کارخانه جات ، رشد فزاینده ای داشت و یافت آباد ترکیبی از اقوام قدیمی یافت آباد و ساکنین جدید شد که عمدتا نیز از اقوام ترک زبان بودند.

محلات قدیمی یافت آباد

محله یافت آباد دارای چندین محله بود. قلعه یافت آباد قدیمی ترین محله یافت آباد بود که در مورد آن توضیحاتی نیز در این نوشته داده شد. محلات قدیمی دیگر یافت آباد ارشد آباد ، ترک آباد و عرب آباد بود.

ارشد آباد

ارشد آباد یکی از محلات یافت‌آباد است که دارای بافت جمعیتی مهاجرنشین می‌باشد و در سال‌های پس از انقلاب ایجاد شده‌است. این محله میان خیابان‌های شهید محمدحسن سلطانی، طاهری و شهید باقری و بزرگ‌راه کمربندی غرب تهران واقع شده‌است از دیگر محله‌های یافت آباد می‌توان به ابراهیم‌آباد، یوسف آباد، ترک آباد، شهرک امام خمینی، شهرک مسلمین، محله نسترن، سر قنات، و کوچه اراکی‌ها و… اشاره نمود

ترک آباد

ترک آباد نیز از محلات فرعی یافت آباد است. همانطور که از نام آن مشخص است ، ساکنین این محله را بیشتر اقوام ترک زبان تشکیل می دادند.

عرب آباد

عرب‌آباد نام محله کوچکی است که در کناره جنوب غربی یافت‌آباد واقع شده و در مجاورت بزرگ‌راه کمربندی غرب تهران آزادگان، قرار گرفته‌است. در گذشته در این محله عشایر عرب و قبایل بیابان‌نشین ساکن بوده‌اند. خیابان‌های شهید باقری، طاهری و بابایی آن را احاطه کرده‌اند.

گلزار شهدای یافت آباد

قبرستان یافت آباد موقوفه یکی از بانوان اعضای خانواده زندیه به نام فاطمه زندیه بود. مدیریت این آرامستان تا چندین سال قبل در اختیار خانواده شمشیرگرها بود تا اینکه در دهه شصت مدیریت این قبرستان قدیمی تحت اختیار اداره اوقاف شهر تهران درآمد.

قدیمی ترین سنگ قبر قبرستان یافت آباد

قبرستان یافت آباد ، جزو اماکن شاخص و قدیمی محله یافت آباد است. قدیمی ترین سنگ قبر موجود برای این قبرستان مربوط به سال 1255 است که یکصدو پنجاه سال از عمر این سنگ قبر می گذرد. اما سنگ قبر دیگری که به عنوان قدیمی ترین سنگ قبر یافت آباد هنوز در این آرامستان قدیمی وجود دارد از سال 1290 تا کنون در این قبرستان موجود است.

زورخانه یافت آباد

زورخانه یافت آباد از اماکن قدیمی یافت آباد است. این زورخانه هنوز در یافت آباد وجود دارد. گر چه زورخانه یافت آباد از مکان قبلی خود به مکان جدیدتری نقل مکان کرده است ، اما باید گفت که زورخانه یافت آباد از جمله قدیمی ترین زورخانه های تهران است که هنوز نیز ورزش های زورخانه ای و ورزش پهلوانی در این زورخانه برگزار می شود.

خاطرات شیرین بستنی فروشی زندیه

بستنی فروشی زندیه از شیرین ترین و به یادماندنی ترین بستنی فروشی های منطقه بود. مالک این بستنی فروشی که بستنی ها را از شیرهای تولیدی دام های خود تهیه می کرد ، به حق شیرین ترین و باکیفیت ترین بستنی ها را به مردم عرضه می کرد. بستنی فروشی زندیه از دهه 1350 فعالیت خود را آغاز کرد و از همان زمان با کیفیت ترین بستنی های زمان خود را به مشتریان خود عرضه می کرد. بستنی فروشی زندیه تنها در تابستان کام اهالی منطقه را شیرین و خنک نمی کرد ، بلکه این بستنی فروشی در زمستان های سرد سال های 50 و 60 محصول خود را به فرنی تغییر می داد تا شیرینی بخش و گرما بخش محفل دوستان و علاقمندان به این بستنی فروشی باشد.

مغازه بستنی فروشی زندیه از بیست متر تجاوز نمی کرد و به همین دلیل در زمان غروب آفتاب معمولا جا برای نشستن پیدا نمی شد و بسیاری از علاقمندان بستنی زندیه ، بستنی های خود را خارج از مغازه می خوردند. بعدها در دهه 70 چند بستنی فروشی دیگر در یافت آباد با نام زندیه باز شد و بعدها و در دهه نود نیز با تعریض خیابان زندیه ، مغازه حاج زندیه در طرح تعریض قرار گرفت و بستنی فروشی زندیه به خاطرات پیوست. شهرت این بستنی فروشی تا جایی بود که بسیاری از اهالی محله های شادآباد ، هفده شهریور ، شهرک ولیعصر و حتی بسیاری از اهالی مناطق دیگر برای شیرین کردن کام خود از بستنی های حاج زندیه به چهارراه افغان یافت آباد می رفتند.

 

یافت آباد شمالی و یافت آباد جنوبی

محله یافت آباد امروزه به دو قسمت یافت آباد شمالی و یافت آباد جنوبی تقسیم شده است. محله یافت آباد شمالی در قسمت شمال این محله و در مجاورت با محله شادآباد است و محله یافت آباد جنوبی شامل جنوب محله یافت آباد تا بزرگراه آزادگان است. محله های یافت آباد جنوبی و شمالی توسط خیابان مرتضی زندیه از یکدیگر جدا شده اند.

محله یافت آباد جنوبی

محله یافت آباد جنوبی از شمال با میدان ایثار، بلوار مهتدی، میدان سروستان ، از شرق با میدان و بلوار الغدیر و از غرب با بزرگراه آزادگان و بلوار مهتدی محدود شده است. محله یافت آباد جنوبی با محله‌های ‌شهید رجایی، صاحب الزمان، خلیج فارس جنوبی، سعیدآباد، یافت آباد، شاداباد مجاورت دارد. محله یافت آباد جنوبی منطقه ای است که بافت روستای یافت آباد قدیم و همچنین قلعه قدیمی یافت آباد در این بخش جا داشتند و در گذشته شاکنین منطقه یافت آباد در قسمت یافت آباد جنوبی ساکن بودند.

محله های قدیمی یافت آباد مانند ترک آباد ، ارشد آباد و گاومیش خانه ، همگی در یافت آباد جنوبی قرار دارند. از مشخصه های یافت آباد جنوبی خیابان های تو در تو و باریکی است که یادگار زمان سکونت در قلعه یافت آباد و محله های تنگ و باریک گذشته است. قدیمی ترین مساجد و تکیه های یافت اباد نیز در همین قسمت قرار دارند. مسجد الغدیر ، مسجد حضرت ابوالفضل ، مسجد قدس رضوی و مسجد چهارده معصوم که همگی از قدیمی ترین مساجد یافت آباد هستند در این محدوده قرار دارند. همچنین بیمارستان شهدای یافت آباد ( بیمارستان فرمانفرمائیان ، نیز که از موقوفات خانواده فرمانفرمائیان بود و به همراه زمین های اوقافی خانواده فرمانفرمائیان همگی در یافت آباد جنوبی قرار دارند.

محله یافت آباد شمالی

محله یافت آباد شمالی از شمال با بلوار مهتدی، از شرق با بلوار الغدیر، از جنوب با خیابان زندیه و از غرب با میدان سروستان محدود شده است و با محله‌های ‌صاحب الزمان، یافت آباد جنوبی، شهرک امام خمینی، سعیدآباد، شاداباد، شمس آباد مجاورت دارد. محله یافت آباد شمالی در شمال خیابان مرتضی زندیه قرار دارد. محله یافت آباد شمالی اغلب شامل بخش هایی است که با گسترش روستای یافت آباد از سمت شمال به وجود آمد و عمدتا این بخش ها دارای بافت شهری نوسازی است. یافت آباد شمالی عمدتا در طول دهه 1340 و 1350 و با گسترش روستای یافت آباد به وجود آمد. از خیابان های مهم یافت آباد شمالی می توان به خیابان سید جمال الدین اسد آبادی ، خیابان حسن زندیه ، چهارراه قهوه خانه و خیابان محمد طاهری اشاره کرد.

چهارراه قهوه خانه

در دهه ۵۰ و با ایجاد خیابان الغدیر و بلوار معلم در آن زمان چهار راهی در منطقه یافت آباد ایجاد شد که بیشترین حجم تردد ها به محله های یافت آباد و شادآباد از طریق این چهارراه صورت می گرفت. بسیاری از امکانات شهری و مراکز خدماتی نیز در همین نقطه شکل گرفت و این چهارراه مبدل به معبر اصلی منطقه شد. چهارراه قهوه خانه سه نکته مهم را در دل خود داشت. نخست آنکه اولین بانک منطقه با نام بانک ملی یافت آباد در چهارراه قهوه خانه احداث شد و دوم آنکه این چهار راه محل تجمع کارگران فصلی بود و سوم آنکه در این چهار راه به دلیل زیاد شدن تردد ها قهوه خانه ای آغاز به کار کرد که این قهوه خانه تا دهه ۷۰ نیز دایر بود. به دلیل وجود این قهوه خانه بود که چهارراه مشهور محله یافت آباد در کلام اهالی منطقه به چهارراه قهوه خانه شهرت پیدا کرد و هنوز این چهار راه را با همان نام قدیمی چهارراه قهوه خانه می شناسند.

دسترسی یافت آباد

محله یافت آباد از محله های بسیار خوش مسیر جنوب غرب تهران است. وجود اتوبان آزادگان ، بلوار الغدیر و بلوار مهتدی در اطراف این محله ، امکان دسترسی بسیار خوبی را در اطراف یافت آباد به وجود آورده است. بیشترین مسیر های ورودی به یافت آباد از طریق بزرگراه آزادگان، میدان الغدیرو چهارراه قهوه خانه است. همچنین وجود بزرگراه آزادگان امکان دسترسی یافت آباد را به بسیاری از محله های دورتر مانند شهران ، بلوار فردوس ، نازی آباد و نعمت آباد و عبدل آباد فراهم می کند.

حمل و نقل عمومی

محله یافت آباد از نظر حمل و نقل عمومی شرایط متوسطی دارد. این محله تنها یک خط فعال را در خود داشته و بیشتر ساکنین یافت آباد مجبور به استفاده از خطوط اتوبوسرانی اسلامشهر به میدان آزادی هستند که از بلوار الغدیر تردد می کنند.

مترو یافت آباد
نزدیکترین ایستگاه مترو به یافت آباد، ایستگاه مترو آزادگان است و می توان گفت که یافت آباد فاقد ایستگاه مترو است.

زندگی در یافت آباد

زندگی در یافت آباد را باید در سطح متوسط زندگی در تهران جستجو کرد. یافت آباد از نظر دسترسی ها ، محله ای خوش مسیر محسوب می شود. امکانات ورزشی موجود در یافت آباد از ورزشگاه ها و امکانات خوب ورزشی در منطقه هجده تهران هستند. ورزشگاه های معروف وند ، ورزشگاه باعث ملی ، ورزشگاه شهیدان اسماعیلی ، مجموعه ورزشی شهید مختار سلیمانی و ورزشگاه شهیدان دستجردی از ورزشگاه های اطراف یافت آباد هستند که همگی جزو ورزشگاه های خوب منطقه هستند.

حمل و نقل عمومی نیز در یافت آباد وضعیت قابل قبولی دارد که این موارد از جمله مزایا و نقاط قوت زندگی در یافت آباد است ، اما نقاط منفی زندگی در یافت آباد را می توان در عدم دسترسی خوب به مترو، کمبود امکانات فرهنگی و آموزشی در سطح محله عنوان کرد‌. در سه دهه اخیر بسیاری از باغات یافت آباد از بین رفته اند و این موضوع باعث شده است تا موضوع آلودگی هوا و فضای رها شده در اطراف این محله به اوج خود برسد. بسیاری باغات یافت آباد که انگورهای یاقوتی آن ها فخر یافت آباد بودند به دلیل آپارتمان سازی از بین رفته و بسیاری نیز تبدیل به گاراژ ، قهوه خانه ، کارگاه تولیدی و یا فضای رها شده شده اند. از دیگر مواردی که به خصوص در یافت آباد جنوبی تهدیدی جدی محسوب می شود، وجود بافت فرسوده بسیار زیاد در این منطقه است که امکان افزایش تلفات زلزله و یا هر اتفاق دیگری در آن جدی تر از هر زمانی است.

سرای محله یافت آباد شمالی

آدرس سرای محله یافت آباد شمالی
تهران، یافت آباد شمالی، ابتدای خیابان سیدجمال الدین

5/5 - (9 امتیاز)
محله شهرک ولیعصر تهران
محله خلیج فارس شماره دو

پست های مرتبط

1 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • اين مطلب موارد اشتباهي دارد، آخرين خان يافت آباد مرتضي خان زند معروف به مرتضي خان يافت آبادي بوده است. اين مواردي كه درباره عبداكريم تقديسي نوشتيد كارهاي مرتضي خان زند است كه متاسفانه يك عده در ويكي پدياي يافت آباد اين اطلاعات اشتباه را نوشته اند. لطفا اصلاح كنيد

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست